Linia Mołotowa
Ciekawą atrakcją turystyczną Roztocza jest powstałe w latach 1940-41 pasmo warowne, zwane dzisiaj Linią Mołotowa, czyli pas umocnień z licznymi betonowymi schronami bojowymi, mające w założeniu bronić granic Związku Radzieckiego przez atakiem hitlerowskiej III Rzeszy. Umocnienia te stanowią imponującą pamiątkę tamtych czasów, gdyż Armia Czerwona wdrożyła prawdziwie rewolucyjne pomysły taktyczne a obiekty zostały wyposażone w najnowocześniejsze jak na ówczesne czasy uzbrojenie. Główny pas obrony tworzyły batalionowe węzły obrony o froncie szerokości od 6 do 10 km oraz głębokości od 5 do 10 km. Na węzły składało się od 3 do 5 punktów oporu, lokalizowanych zwykle na dogodnych co obrony wzgórzach, z których każdy ,miał zajmować powierzchnię maksymalnie kilku kilometrów kwadratowych i dysponować 5-20 betonowymi schronami bojowymi. Podnóża wzgórz otaczały rowy i zapory przeciwpiechotne, w newralgicznych punktach uzupełnione polami minowymi. Linia Mołotowa w czerwcu 1941 roku nie spełniła pokładanych w niej nadziei. Niemcy bardzo szybko i bez większych problemów opanowali w kilka dni wszystkie punkty oporu. Podczas wojny hitlerowcy zdemontowali cześć schronów, resztę rozgrabiła okoliczna ludność. Po wojnie ruiny bunkrów dawały schronienie sotniom UPA, by w końcu ostatecznie popaść w zapomnienie. W latach 80 i 90-tych ocalałe bunkry zostały zinwentaryzowane przez Towarzystwo Przyjaciół Fortyfikacji.
Horyniec Zdrój
Osiedle, które od 66 lutego 1998 roku nosi oficjalną nazwę Horyniec Zdrój, jest najmłodszym "statutowo" uzdrowiskiem w Polsce, choć paradoksalnie jego historia sięga wiele lat wstecz do XIX wieku. W 1998 roku Horyniec Zdrój liczył 2566 mieszkańców. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1444 roku. Jej nazwa pochodzi od nazwy topograficznej góra (po ukraińsku hora). Tradycje lecznicze Horyńca sięgają XVII wieku, kiedy przybywał tu na polowania i kąpiele król Jan III Sobieski. Największe zasługi dla rozwoju i aktualnego znaczenia Horyńca wnieśli jego ostatni właściciele - Ponińscy. Oni to odkryli i zagospodarowali w XIX wieku źródła lecznicze Horyńca. Urządzili pijalnię wód mineralnych oraz zakład kąpielowy, który z czasem zyskał rozgłos w kraju i za granicą. W okresie drugiej wojny światowej i zaraz po jej zakończeniu Horyniec i jego okolice były miejscem wielu bitew i dramatycznych wydarzeń w wyniku, których wieś bardzo uciepiała. Do najcenniejszych zabytków Horyńca Zdroju należy pałac Ponińskich, przebudowany w latach 1905-1912 do dzisiejszej postaci z dawnego dworu. W 1969 roku pałac został adaptowany na sanatorium Metalowiec. Innym cennym obiektem jest zespół klasztorny OO Franciszkanów pw. Niepokalanego Poczęcia NMP pochodzący z 1757 roku. Godne zobaczenia sa także dawny teatr dworski wzniesiony w XIX wieku oraz kaplica-mauzoleum Ponińskich ufundowana na początku XX wieku.
Podstawą obecnego rozwoju Horyńca Zdroju są słabo zmineralizowane wody siarczkowe z duża zawartością innych piewiastków a zwłaszcza wapnia i sodu. Na terenie uzdrowiska znajduje się 14 naturalnych źródeł mineralnych. Występują one na niewielkiej powierzchni w parku zdrojowym oraz w jego sąsiedztwie. Najbardzie wartosciowe i wydajne i wydajne źródła to Róża III i Róża IV. Wykorzystywane są one do kuracji pitnej u kąpieli. Nazwa tych źródeł pochodzi od imienia księżnej Róży Ponińskiej, córki Aleksandra Ponińskiego i żony Stanisława hr. Karłowskiego. Bazę lecznictwa stanowią 3 duże obiekty: sanatorium Uzdrowisko Horyniec sp. z o.o., centrum Rehabilitacji Rolników i sanatorium Metalowiec w dawnym pałacu Ponińskich.
Górecko Kościelne
Pięknie położona wieś w gminie Józefów nad rzeką Szum (prawy dopływ Tanwi). Prawdziwą ozdobą miejscości jest zabytkowy modrzewiowy kościół parafialny pw. św. Stanisława Biskupa pochodzący z 1768 roku. W kościele od 1968 roku przechowywane są relikwie św. Stanisława. Naprzeciw kościoła znajduje się zabytkowy cmentarz z wieloma artystycznie wykonanymi nagrobkami. Na zachód od kościoła, przy drodze krzyżowej stoi grupa wiekowych dębów - pomników przyrody, o obwodzie od 420 do 740 cm, których wiek określa się na ok. 600-900 lat. Wśród dębów znajduje drewniana kapliczka wybudowana w miejscu objawień Św. Stanisława. Za dębami stoi druga kapliczka (współcześnie odbudowana) zwana "Na wodzie", wsparta na palach nad potokiem Szum.
Rzeka Tanew
Tanew to prawy dopływ Sanu, liczy 113 km długości. Płynie przez Kotlinę Narola, Rowninę Biłgorajską. Na pograniczu Roztocza i Kotliny Sandomierskiej rzeka tworzy przełom z licznymi progami skalnymi w korycie. W 1958 roku utworzono Rezerwat Krajobrazowo-leśny w 1958r. dla ochrony krajobrazu dorzeczy Jelenia i Tanwi. Obie rzeki wyżłobiły głębokie doliny a liczne progi skalne tworzą serie malowniczych wodospadów. Zbocza dolin porośnięte są borem sosnowo-świerkowym oraz ciekawą szatą roślinną w dużej części unikalną i chronioną. Żyją też tutaj przedstawiciele rzadkich gatunków świata zwierzęcego jak bocian czarny, zimorodek i pliszka górska. Największy wodospad o wysokości ponad 1m znajduje się na rzece Jeleń nieopodal granicy rezerwatu. Osobliwością rezerwatu są charakterystyczne progi występujące w okolicach wsi Rebizanty, występujące w małych odległościach od siebie na szerokich lecz płytkich wodach rzeki Tanew. Z daleka już wodospady dają o sobie znać donośnym szumem, stąd trafnie nazwano je "szumami" lub "szypotami"
Puszcza Solska
Rozległy kompleks leśny porastający Równinę Biłgorajską o powierzchni 124 tys. ha. Ponad 94 % lasto stanowią bory sosnowe z pięknym naturalnymi stanowiskami typu puszczańskiego. Tylko miejscami wystęuje dąb, jodła, świerk i buk. Malowniczości starym drzewostanowm sosnowym dodaje domieszka brzozy. Na terenach podmokłych wystpeuje olsza czarna. W 1988 roku utworzyno Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej obejmujący ponad 28 tys, ha. W puszczy od dawna żyja liczne populacje zwierzyny łownej. Polowali tutaj między innymi królowie polscy: Władysław Jagiełło i Stefan Batory a także Jan Kochanowski. Dzisiaj w puszczy Solkiej można spotkać tak rzadkie i zagrożone gatunki jak wydra, wilk, żołędnica, żuraw, bocian czarny, kania carna, kraska, muchołówka białoszyja. W Puszczy Solskiej ma swe gniazda także orzeł bielik. Świadectwem czystości środowiska jest także wystepowanie naturalnych siedlisk pstrąga potokowego i lipienia w tutejszych rzekach. W okresie drugiej wojny światowej Puszcza Solska stanowiła naturalne schronienie dla ugrupowań partyzanckich czego dowodem są liczne pomniki i obelski.
Południoworoztoczański Park Krajobrazowy
Południoworoztoczański Park Krajobrazowy, utworzony w 1989, na pograniczu województw podkarpackiego i lubelskiego. Powierzchnia 20 376 ha. Zajmuje najdalej wysuniętą na południowy wschód część polskiego Roztocza, z kulminacją Wielkiego Działu (390 m n.p.m.), oraz niewielki fragment Kotliny Sandomierskiej. Park jest położony na terenie dwóch województw: lubelskiego i podkarpackiego i prawie 75 % jedo powierchni zajmuja lasy. Do najcenniejszy chronionych tu gatunków roślin należą m.in. barwinek pospolity, gnieżnik leśny, powojnik prosty, rosiczki: okrągłolistna i pośrednia oraz widłaki: torfowy i wroniec. W lasach żyją ryś, wilk, łasica i gronostaj. Na obszarze parku znajdują się stanowiska 14 zagrożonych wyginieciem ptaków takich jak: bączek, błotniak stawowy, bocian czarny, dzięcioł czarny, orlik krzykliwy i wielu innych. (zdjęcia: rys, borsuk, bociany)
Krynice
Wieś położona w połowie drogi między Tomaszowem Lubelskim a Zamościem będąca siedzibą gminy. Na wzniesieniu obok ładnego, drewnianego kościółka znajduje się mogiła partyzantów BCh poległych 1 II 1943r. w bitwie pod Zaborecznem. W kierunku południowym od kościoła znajdują się pozostałości dawnego murowanego dworu Głogówskich, właścicieli wsi w XIXw, otoczonego wieloma starymi drzewami. Obiekt niestety popadł w ruinę w ostatnich latach. W latach 70-tych powstał w Krynicach zalew, który dzięki dogodnej lokalizacji przy trasie Tomaszów-Zamość stał się miejscem często odwiedzanym przez amatorów wędkowania. Według wtajemniczonych można tu złowić taaaaką rybę.
Hrebenne
wieś sołecka w gminie Lubycza Królewska, znana dzisiaj przede wszystkiem z uruchomionego kilka lat temu przejścia granicznemu z Ukrainą. Na wzgórzu wśród starych drzew, które niestety mocno ucierpiały z powodu potężnej wichury znajduje się drewniana cerkiew grecko-katolicka, jeden z najcenniejszych w kraju zabytków drewnianego budownictwa sakralnego, wzniesiona w 1697, przebudowana w 1797 roku. Cerkiew ma konstrukcję dębową, trzyczęściową. Każda część: prezbiterium, nawa i przedsionek są trzykondygnacyjne, wzniesione na planach kwadratów i nakryte ośmiopołaciowymi kopułami. Obok cerkwi stoi dwukondygnacyjna, drewniana dzwonnica z XVIII wieku, odnowiona w 1958 roku.
Siedliska
Wieś sołecka w gminie Lubycza Królewska położona na południe od Hrebennego. W Siedliskach znajduje się ufundowany przez dawnego właściciela wsi, księcia Pawła Sapiehę, kościół pw. Narodzenie Najświętszej Maryi Panny zbudowany w 1903 roku pierwotnie jako kaplica grobowa Sapiehów. Świątynia leży na terenia dawnego parku dworskiego. Przy wejściu do kościoła znajduje się epitafium rodziny Sapiehów. Dopiero po wojnie erygowano tu parafię rzymskokatolicką. Najcenniejszy tutejszym zabytkiem jest cerkiew greckokatoliska ufundowana w 1901 roku przez księcia Pawła Sapiehę. Od 1947 roku świątynia stoi opuszczona, od czasu do czasu użytkowana jest przez miejscowych katolików.
Bełżec
Bardzo duża wieś, dzisiaj siedziba gminy. Nazwa Bełżec pochodzi od nazwy topograficznej od topograficznej nazwy bełz, która w języku ukraińskim oznaczała "głęboką, zarośniętą dolinę potoku, głęboką przepaść". W 1757 roku wybudowano instniejącą do dziś cerkiew pw. św. Bazylego. W Bełżcu hitlerowcy założyli wiosną 1940 roku obóz pracy dla Cyganów i Żydów, na bazie którego jesienią 1941 roku zbudowano duży obóz zagłady. Na terenie obozu istniało 10 baraków drewnianych, 1 murowany i komora straceń. Potem dobudowana sześć komór gazowych. Obóz był połączony ze stacją bocznicą kolejową. Na przeciwko stała murowana wartownia SS. Cały teren był ogrodzony drutem kolczastym i siatką oraz dodatkowo wieżami wartowniczymi. Według szacunków w Bełżcu stracono w czasie wojny 500-600 tys. osób. W 1943 roku obóz zlikwidowano, zatarto ślady a na jego terenie zasadzono las sosnowy. W 1964r. na terenie obozu odsłonięto pomnik ku czci pomordowanych a w miejscu palenisk zwłok wzniesiono cztery betonowe obeliski.
Susiec
Wieś nad rzeką Jeleń, siedziba urzędu gminy, 16 km. od Tomaszowa Lubelskiego w kierunku zachodnim. Jest popularną miejscowością turystyczną i letniskową. Posiada wyjątkowe walory klimatyczne dzięki wielkim obszarom leśnym Puszczy Solskiej.
Przy stacji kolejowej Susiec mają początek lub przebiegają nastęujące szklaki turystyczne:
zielony do Zamościa (55,7 km) przez wzniesienie Wapielna (9.8 km) i Krasnobród (21,6 km)
czarny (walk partyzanckich) z Tomaszowa Lubelskiego do Górecka Kościelnego i dalej do Bidaczowa
czerwony (krawędziowy) do Zwierzyńca,
żółty (południowy) do Narola,
niebieski (szumów) okrężny.
Krasnobród
Miasto w powiecie zamojskim położone na Roztoczu Środkowym w malowniczej dolinie Wieprza. Krasnobród otrzymał prawa miejskie już w XVI wieku. We wschodniej części miasta zwanej Podklasztor znajduje się barokowy kościół NMP wzniesiony w latach 1690-99. Kościół ufundowany został przez Marysieńkę Sobieską, jak głosi legenda za uzdrowienie wodami mineralnymi tutejszych źródełek. Kościół słynie z cudownego obrazu MB Krasnobrodzkiej. W pobliżu klasztoru stoi drewniany spichlerz z 1795r. nakryty wysokim gontowym dachem. Obecnie znajduje się tam wystawa wieńców dożynkowych, wykonanych przez okolicznych artystów ludowych. Na terenie klasztoru istnieje także niewielka ptaszarnia, w której obejrzeć można wiele ciekawych ptaków: piękne pawie i łabędzie, wiele gatunków gołębi, bażantów oraz innego drobnego ptactwa. Po przeciwnej stronie ptaszarni warto zwiedzić Muzeum Ziemi Krasnobrodzkiej. Znajdują się tam dawne narzędzia rolnicze oraz przedmioty codziennego użytku.
Na poddaszu natomiast mieści się ekspozycja Muzeum Przyrodniczo-Geologicznego zawierająca wiele eksponatów geologicznych oraz fauny i flory Roztocza.
Tuż przy granicy Polski z Ukrainą, z dala od wielkich skupisk ludzkich i aglomeracji miejsko-przemysłowych, na wschodnim krańcu Wyżyn Polskich leży kraina pod wieloma względami wyjątkowa, zachwycająca swoim krajobrazem i fascynująca bogactwem przyrody i kultury. Wioski i miasteczka, rozproszone wśród ogromnych pól i niezmierzonych lasów, ozdobione kopułami cerkwi i wieżami kościołów, doskonale wkomponowane są w naturalny krajobraz. Mieszkający w nich ludzie żyją swoim rytmem w harmonii z przyrodą, z dala od zgiełku tego świata.
walory turystyczne
